Çamur, ter ve sihir: Seyşeller'in ilk mercan üreme laboratuvarının kurulması

Sandaletler çamurda giyilmek üzere tasarlanmamıştır. İpucu, bir nevi adında gizli. Bunu yaptığınızda yürürken batıyor, yapışıyor ve çamur sesleri çıkarıyorlar. Ancak bu hikâyedeki cesur sandalet giyenlerin kafasında, ayak parmaklarının arasına giren ıslak toprağın verdiği histen daha önemli şeyler var.

Kasım ayında Seyşeller'de oldukça olağan olan yoğun tropikal sağanak yağmurun ortasında kalmış olsalar da, çalışmaya devam ediyorlar. Kulübe büyüklüğündeki konteynerlerden kutu kutu, parça parça yük çıkarıp gidecekleri yere taşıyor ve bu sırada dinmek bilmeyen yağmuru gözlerinden silip duruyorlar. Çünkü zaman kısıtlı ve bildiğimiz gibi Doğa Ana öngörülemez. 

Ancak birkaç ay ve birkaç bin kilometre geriye gidelim. Hava daha kuru olduğunda, Dr. Jamie Craggs ve Coral Spawning International'daki ekibi bu son derece değerli yükün, Londra'daki genel merkezlerinden Dr. Nirmal Shah'a ve Nature Seychelles'in deniz bilimcilerine teslimatını planlıyorlardı. Bu, benzeri olmayan bir sevkiyattı. Toplam ağırlığı bir SUV'ye eşdeğer olan dört sandıkta, anaç mercanların yumurtlaması, embriyoların yetiştirilmesi ve yerleşmesi için gerekli sistemlere sahip, eksiksiz ve kullanıma hazır bir mercan üreme laboratuvarı bulunuyordu. Ayrıca, dört modüllü bir V şeklindeki su akış kanalı. Yani, suyun bir uçtan diğer uca kesintisiz olarak akmasını sağlayan ve resif koşullarını taklit eden uzun bir tank. 

Denizleri ve okyanusları aşan, olaysız ama uzun bir yolculuğun ardından laboratuvar, Mahe'deki Victoria Limanı'na ulaştı. Orada hemen başka bir kamyona ve ardından başka bir tekneye yüklendi. Çünkü Seyşeller, yüzün üzerinde adadan oluşuyor ve bu adalar arasında tekne, gemi, feribot, uçak ve helikopterlerden oluşan bir ulaşım ağıyla bağlantı sağlanıyor. Görünüşe göre lojistik, burada hayatın olağan bir parçası. Gerçekten de, burada yaşamın her bir parçası denizle bağlantılı. Yani, denizde bir sorun varsa bu herkesin sorunu. Seyşellerli balıkçı Marcus Dubel'e göre, şu anda "mercanlardaki değişim balıkçılığı oldukça zorlaştırıyor." Mercanlar yoksa balık da yok. Marcus için bu, geçimini sağlayamamak anlamına geliyor. Dolayısıyla, "Londra'dan gelen kutu içindeki laboratuvar" onun hayatını gerçekten değiştirebilir. Elbette, tek kişi o değil.

"Tüm kuşları kurtarmayı bitirdikten sonra, yaklaşık on beş yıl önce mercan resiflerinin restorasyonuna başladık. Kurtaracak başka bir şey kalmamıştı, bu yüzden mercanları kurtarmaya başladık." Nature Seychelles'in CEO'su Dr. Nirmal Shah gülüyor ama şaka yapmıyor. Yaptıkları iş muazzam bir başarıya ulaştı. Gerçekten de, iklim felaketleri, türlerin yok olması ve çevresel bozulma hakkında bu kadar çok şey duyduğumuz bir dünyada, Seyşeller adeta nadir bir başarı öyküsüdür. Ancak burada bile mercan ağarması olaylarının giderek artan sıklığı, adalardaki herkes için son derece endişe verici. Buradaki varlığı, neredeyse herkesin geçim kaynaklarıyla iç içe olmakla kalmayıp aynı zamanda gıda güvenliği ve hayati önem taşıyan kıyı korumasını da sağlıyor.

Dolayısıyla, Cousin Adası Özel Koruma Alanı'ndaki Mercanların Destekli Restorasyonu (ARC) tesisine yeni mercan üreme laboratuvarının kurulması, mercanların yeniden canlandırılmasına yönelik yeni bir yaklaşımın başlangıcı niteliğinde olup buradaki çalışmaları daha önce hiç görülmemiş bir şekilde hızlandırıyor. "Zaman baskısı altındayız." diyor Dr. Craggs. "Mercanlar bizi beklemeyecek. Bu yüzden, bu projenin hayata geçirilmesi için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız. Gerekirse bütün gece çalışacağız ama bunu başaracağız."

Çamurlu sandaletlerin nedeni de bu. Tam donanımlı bir mercan üreme ve embriyo yetiştirme sistemini şiddetli sağanak altında taşımalarının, ambalajından çıkarıp kurmalarının nedeni de bu. Bu gerçekten de zamana karşı bir yarış. Her an bir yumurtlama olayı gerçekleşebilir ancak bunun tam olarak ne zaman olacağını kimse kesin olarak bilmiyor.

Ancak bildiğimiz şey, bu yumurtlama olayının ekibin Cousin mercanlarının üreme düzenlerini gözlemlemeye başlamasına vesile olacağıdır. Böylece ekip, mevsimsel, gün ışığı ve ay döngüsüne bağlı bir dizi ipucunu yeniden yaratma sürecine başlayabilecek ve mercanları, aslında gündüz olmasına rağmen, doğal üreme zamanları olan gece geç saatlerde olduklarına inandırabilecek. Bu sürece fazlama denir ve bu, ARC'deki laboratuvarın hemen dışında yaşayacak olan yavru mercanlarla o devasa mercan havuzunu doldurabilmenin anahtarıdır. Bu, Jamie ve Coral Spawning International ekibi tarafından tasarlanan, tek seferde 8.000'den fazla mercan yetiştirebilen yeni bir sistemdir.

Dikkat çekici bir şekilde, yeni laboratuvarın tüm bileşenlerinin ambalajlarının açılması ve kurulumu, Nature Seychelles'in başarısının en önemli göstergesi olan takım çalışması sayesinde sadece iki gün ve iki gece sürdü. Yorgun olan biri varsa bile, bunu hiç belli etmedi. Öyle olsalar bile, bu durum beklenmedik bir heyecan dalgasıyla kolayca çözülemeyecek bir şey değildi…

"Yumurtlama! Yumurtlama! Yumurtlama!”

Güneş battıktan neredeyse bir saat sonra, Dr. Craggs günün son laboratuvar kontrolünü yapmak üzere kapıdan başını uzattı ("akvaryumları kontrol etmek her zaman iyidir") ve mercanların çoktan yumurtlamaya başladığını fark etti. Birkaç dakika içinde herkes bir araya geldi. Hayranlık içinde, duygulanmış ve doğanın bu nadir armağanına tanık olabildikleri için inanılmaz derecede mutluydular. Üstelik kırk sekiz saatten daha kısa bir süre önce laboratuvarın tamamı hâlâ sandıklardaydı ve onlar sırılsıklamdı.

Şimdi ise karanlıkta duruyorlar. Sadece akvaryum ışıklarının yumuşak parıltısı, yüzeye yükselen ve kendi elleriyle toplanmaya hazır binlerce, on binlerce gameti aydınlatıyor. İlk bakışta bunlar minicik kırmızı noktalar gibi görünse de, bir araya gelen bilim insanları, gönüllüler ve coşkulu doğa koruma aktivistleri çok daha fazlasını görüyorlar: mercan üreme biliminin sınırlarını zorlayan çalışmaların doruk noktası. Ayrıca geleceğe dair umut.

Coral Spawning International ve Nature Seychelles ile yürüttüğümüz çalışmaların gidişatını VIEW üzerinden takip edebilirsiniz.